اسفدن از قدمت زیادی بر خوردار بوده که بقایای شهر قدیمی و منابع تاریخی گویای آن می باشد . از اسفدن در منابع تاریخی بنامهای اسندی ،اسپیدان ،اسفیدان  یاد شده است .
آلفونس گابریل در سال 1932 میلادی از اسفدن گذشته چنین  می نویسد :
((زیر کوه بسیار حاصلخیز بوده و غلات و پنبه و ابریشم  به عمل آمده و ابریشم آن را صادر می کرده اند و برخی آبادی ها همچون استند و اسفد که مستوفی از آن ها نام برده  هنوز هم وجود دارد . دهکده های زیبای زیر کوه جزو خاطرات شگفت آور ما در ایران  بودند . در اسفدن مردم تابستان را در باغ های بیرون از آبادی سپری  می کردند . در شمال غربی اسفدن ، بقایای یک شهر قدیمی وجود داشت .))
اطراف شهر قدیمی اسفدن را برجهای از جمله برج مراد ،یوسف ،برج صدق دربر می گرفت ،ودر میان آن قلعه ای واقع و هر یک از ساکنیبن درآن خانه ای داشت . کوچه هایش تنگ و سر پو شیده با معابر پر پیچ و خم ، این شهر دارای دو دروازه بود که نگهبانان  ورود و خروج مردم  را کنترل  می کردند . این قلعه گر چه در برابر حملات ترکمنها تا حدودی پایداری می کرد اما از نام خندق خونین ،چنیند برمی آید که اطراف قلعه را خندقی محاصره نموده و هجوم ترکمنها و قتل عام مردم و خاطرات  تلخ آن هنوز در اذهان مردم باقیست . حوضهای درون قلعه محل انباشت  انباشت آب بود و اهالی تا چند سال قبل حوض استاد کاظم استفاده می کردند .
این شهر تاریخی  که تا چند سال قبل آثارش برجا بود متا سفانه توسط آنها که باید از میراث خویش پاسداری کنند ویران شد . امروزه از شهر قدیمی تنها بقایای مسجد کهنه بجا مانده که هنوز محل پختن آشهای نذری بانوان اسفدن  می باشد .
اسفدن در کتاب فرهنگ جغرافیایی خراسان اثر وزرات جنگ بریتا نیا چنین معرفی شده  اشت . (( اسفده با اسفید بن (اسفدن)روستایی است در بلوک پشتکوه منطقه قاین خراسان که در  پای کوه آهنگران  قرار گرفته است این آبادی در فاصله 27 مایلی شهر قاین در کنار جاده هرات  واقع است . در سمت شمال غرب چندین برج کوچک باد آورایام  تهاجم ترکمنهاست که بر روی دشت مشاهده می شود .